युवा मराठी साहित्य संमेलनाची `संगीतखूर्ची' - समीर परांजपे - दिव्य मराठी 2 जून 2017

दै. दिव्य मराठीच्या 2 जून 2017 रोजीच्या अंकात प्रस्तावित युवा मराठी साहित्य संमेलनाच्या अनुषंगाने माझा पुढील लेख प्रसिद्ध झाला होता.
-----
युवा मराठी साहित्य संमेलनाची `संगीतखूर्ची'
---
- समीर परांजपे
paranjapesamir@gmail.com
--
जसे प्रत्येक क्षेत्रात आहे, तसेच साहित्यामध्येही युवा पिढी काय लिहिते याकडे जगभरात सर्वत्र लक्ष दिले जाते. युवा पिढीच्या साहित्यातून जे शब्दांचे धुमारे फुटतात, त्याचा थेट परिणाम त्या देशाच्या भविष्यावरही होणार असतो. त्यामुळे अमेरिका, युरोपसह प्रगत देशांतील सरकारे, विद्यापीठे युवा साहित्य महोत्सव भरविण्यासाठी प्रोत्साहन देत असतात. भारतामध्येही युवा साहित्यासंदर्भात काही उपक्रम सुरु असतात. परंतु त्यांचे उद्दिष्ट साहित्यकेंद्री असले तरी बऱ्याचदा त्यात साहित्यबाह्य उचापतीच अनेक चालतात. कन्नड, तािमळ, बंगाली अशा काही भाषांमध्ये युवा साहित्यावर लक्ष देण्याची सत्प्रवृत्ती अधिक प्रबळ आहे. पण आपल्या मायमराठीची बातच काही और अाहे. मराठी साहित्य हे जागतिक पातळीवर नेण्याचे स्वप्न उराशी बाळगणे चांगले आहे. पण त्यासाठी जे मुलगामी प्रयत्न करावे लागतात त्यात आपले मराठी साहित्यिक, वाचक, साहित्य संस्था व राज्य सरकार नेहमीच तोकडे पडत आलेले आहे.
महाराष्ट्र शासनाने २०१२ साली तयार केलेल्या युवा धोरणात युवा मराठी साहित्य संमेलन घेण्याची तरतुद असूनही गेल्या पाच वर्षांत सरकारला एकही युवा मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करता आलेले नाही. महाराष्ट्र शासनाच्या अख्यत्यारीत मराठी भाषा व साहित्य विषयक काम करणाऱ्या काही संस्था असताना त्यांना या संमेलनाचे आयोजक न करता युवा मराठी साहित्य संमेलनाचे घोंगडे अखिल भारतीय मराठी साहित्य महामंडळाच्या गळ्यात टाकण्याचे प्रयत्न सरकारकडून सुरु आहेत.
महाराष्ट्र शासनाकडून युवा मराठी साहित्य संमेलनाच्या आयोजनाबाबत अलीकडच्या काळात अखिल भारतीय मराठी साहित्य महामंडळाला एक पत्र मिळाले. त्यामध्ये या संमेलनाच्या आयोजनाबाबत चर्चा करण्यासाठी यंदाही एका बैठकीचे आयोजन करण्यात आले असून त्यात सहभागी होण्यासाठी मराठी साहित्य महामंडळाला निमंत्रण देण्यात आले आहे. अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनासाठी महाराष्ट्र शासनाकडून दरवर्षी २५ लाख रुपये देण्यात येतात. इतक्या रकमेत कोणतेही संमेलन आयोजित करणे शक्य नाही असे साहित्य महामंडळाचे म्हणणे आहे. २५ लाख रुपयांत अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन तसेच युवा मराठी साहित्य संमेलन अशा दोन्हींचे आयोजन करण्यात यावे अशी सरकारची अपेक्षा आहे का असाही सवाल महामंडळातील काही धुिरण करतात. 
राज्यात युवा मराठी साहित्य संमेलने आयोजित करण्याचा विचार रत्नागिरीचे तत्कालीन पालकमंत्री व मराठी भाषा विभागाचे राज्यमंत्री उदय सामंत यांनी २०१४ साली बोलून दाखविला होता. त्यानंतर पिंपरी-चिंचवड येथे २०१५ साली झालेल्या मराठी साहित्य संमेलनात राज्यपाल सी. विद्यासागर राव यांनी महाराष्ट्रातील अनेक युवा लेखकांच्या अभिव्यक्तीसाठी वेगळे युवा मराठी साहित्य संमेलन आयोजित करण्यात यावे असे प्रतिपादन केले होते. त्यानंतर युवा मराठी साहित्य संमेलन भरविण्यास राजी नसलेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य महामंडळाने दोन वर्षापूर्वी तसे संमेलन घेण्यास काहीशी अनुकुलता दाखविली होती. त्यानुसार औरंगाबादमध्ये युवा मराठी साहित्य संमेलन घेण्याचे ठरविण्यात आले होते. पण ते प्रत्यक्षात कधीच झाले नाही. 
शालेय शिक्षण व क्रीडा विभाग यांच्या अखत्यारितील मराठी भाषेशी संबंधित विषय तसेच मराठी भाषा विषयक कामकाज पाहणारे भाषा संचालनालय, राज्य मराठी विकास संस्था, महाराष्ट्र राज्य साहित्य आणि संस्कृती मंडळ व महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ इत्यादी संस्था हाताशी असताना त्यांना युवा मराठी साहित्य संमेलनाच्या आयोजनाची जबाबदारी देण्यास महाराष्ट्र शासन धजावत नाही. आमच्याकडे संमेलनाचे आयोजन करण्याइतके मनुष्यबळ व अनुभव नाही असे अनौपचारिकरित्या सांगून महाराष्ट्र शासन या आयोजनाचे लष्टक अखिल भारतीय मराठी साहित्य महामंडळाच्या मागे लावून देण्याच्या प्रयत्नात दरवर्षी असते. यंदाच्या वर्षीही सरकारने तोच पवित्रा घेतला आहे. खरेतर महाराष्ट्र राज्य साहित्य संस्कृती मंडळाच्या सहकार्याने व प्रगती सार्वजनिक वाचनालयाच्या पुढाकाराने बुलडाण्यात २०१५ साली राज्यस्तरीय बालकुमार युवा साहित्य संमेलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. पण आपल्याच संस्थांच्या कार्यक्षमतेकडे शासन मुद्दामहून कानाडोळा करते अशी या संस्थांमधील अधिकाऱ्यांचीही तक्रार आहे. 
महाराष्ट्र सरकार व त्यांच्याशी संबंधित बाकीच्या संस्था युवा मराठी साहित्य संमेलनाचे आयोजन करण्याबाबत ठोस हालचाल करत नाहीत, अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन व युवा मराठी सािहत्य संमेलन अशा दोघांसाठी किमान दरवर्षी दीड कोटी रुपयांचे अनुदान देण्याची घोषणा करीत नाहीत हे एका बाजूला निराशाजनक चित्र अाहे. मात्र दुसऱ्या बाजूला मराठी साहित्यिक, वाचकांपैकी मुठभर का होईना काही लोक खाजगी संस्थांच्या मदतीने त्यांच्या त्यांच्या परिघात युवा मराठी साहित्य संमेलने भरवितात, त्यात काही वेगळे कार्यक्रम करण्याचा प्रयत्न करतात. पण प्रत्येक वास्तवाचा एक अंतिम परिणाम असतो. २०१५ साली पुण्यामध्ये खासगी संस्थांनी पहिल्या अखिल भारतीय युवा मराठी साहित्य संमेलनाचे आयोजन केले होते. त्यानंतर यंदाच्या वर्षी जानेवारी महिन्यात ‘अग्निपंख’ या संस्थेतर्फे दोनदिवसीय ‘युवा मराठी साहित्य संमेलन’ झाले. ही दोन्ही संमेलने युवकांच्या आकांक्षा जाणून घेण्यात यशस्वी ठरली होती. मात्र मराठी साहित्य विश्वात विविध संस्थांकडून जी युवा मराठी साहित्य संमेलने होतात त्यातील बहुतांशी संमेलनांतून कसदार युवा साहित्यिकांची पिढी पुढे आली आहे असेही फारसे आशादायक चित्र नाही. आंबेडकरी साहित्य व कला अकादमी तथा नॅशनल आंबेडकराईट गार्डच्या संयुक्त विद्यमाने आंबेडकरी युवा साहित्य संमेलने होतात त्यात होणारे कार्यक्रम मात्र युवा साहित्यिकांना प्रेरणा देणारे असतात असा सूर साहित्यवर्तुळात आहे. साहित्य अकादमीतर्फे दोन दिवसांच्या युवा साहित्यिक संमेलनाचे नुकतेच आयोजन करण्यात आले होते. तेथेही युवा साहित्यावर फार प्रकाशझोत पडला असे झालेले नाही. साहित्य अकादमीतर्फे महाराष्ट्रात दरवर्षी होणाऱ्या युवा संमेलनाचा आता एक साचा झाला आहे. या संमेलनातही काव्यवाचन, कथाकथन, मी आणि माझ्या पिढीचे साहित्य असेच ठरीव कार्यक्रम झाले. युवा पिढीही ही तंत्रज्ञानस्नेही आहे, तिच्या समोरील सामाजिक समस्यांचे स्वरुप मागील पिढ्यांपेक्षा खूपच वेगळे आहे. या वातावरणातून युवा पिढी जी साहित्यनिर्मिती करते त्याकडे युवा मराठी साहित्य संमेलनांमध्ये फारसे लक्ष देण्यात येत नाही अशी तक्रार युवा पिढीतील साहित्यिक करताना दिसतात. मराठी साहित्यात मुख्य प्रवाह, दलित साहित्य, आदिवासी साहित्य, मुस्लिम साहित्य, ख्रिश्चन साहित्य असे अनेक प्रवाह आहेत. या सर्व प्रवाहांना सामावून घेईल असे युवा मराठी साहित्य संमेलन दरवर्षी व्हायला पाहिजे. महाराष्ट्र सरकारने स्वत:च्या अख्यत्यारीतील मराठी भाषाविषयक संस्थांकडे या संमेलनाच्या आयोजनाची जबाबदारी देऊन ते नीट पार पडेल याकडे लक्ष दिले पाहिजे. महाराष्ट्राचे पुस्तकाचे गाव उभारले म्हणजे युवा पिढी साहित्याकडे वळेल असे होत नाही. कारण आज तिला पुस्तकांव्यतिरिक्त अनेक आकर्षणे खुणावत आहेत. या युवकांना पुस्तकांपर्यंत आणण्यासाठी त्यांच्यातीलच समर्थ युवा लेखक त्यांच्यापुढे ठसठशीतपणे संंमेलनांसारख्या उपक्रमातून पुढे आणले पाहिजेत. तसेच या युवा संमेलनांचे सरकारीकरणही होता कामा नये. युवा धोरण नुसते आखून उपयोग नाही. त्याच्या अंमलबजावणीसाठी रेखीव प्रयत्नही हवेत. युवा मराठी साहित्य संमेलनाचे महाराष्ट्र सरकारकडून उत्तम आयोजन हे त्यातील पहिले पाऊल ठरावे.

सनी लिओनी थिरकणार मराठी चित्रपटातील आयटम साँगमध्ये! - दै. दिव्य मराठी दि. 3 जून 2017. - समीर परांजपे

सनी लिओनी थिरकणार मराठी चित्रपटातील आयटम साँगमध्ये!
`बॉईज'मधील गाण्यात करणार दिलखेचक नृत्य
मुंबई, दि. १ जून (समीर परांजपे) - पोर्न स्टार म्हणून प्रसिद्ध असलेली व मग बॉलिवूड चित्रपटांकडे मोहरा वळविलेली सनी लिओनी आता चक्क मराठी चित्रपटामध्ये काम करणार आहे. `बॉइज' नावाच्या आगामी मराठी चित्रपटातील एका आयटम साँगमध्ये गाण्यात सनी लिओनी आपल्या दिलखेचक अदा दाखविणार असून हे गाणे सुनिधी चौहानने गायले आहे. सनी लिओनीचा बॉईज हा पहिलाच मराठी िचत्रपट असून तिच्या रुपाने अजून एक सुपरस्टार आयटम साँग गर्ल मराठी चित्रपटसृष्टीला मिळणार आहे.
सुप्रीम मोशन पिक्चर्स प्रायव्हेट लिमिटेड हे बॉइज या चित्रपटाचे निर्माते असून प्रख्यात संगीतकार अवधुत गुप्ते हे या चित्रपटाचे प्रस्तुतकर्ते आहेत. बॉइज चित्रपटासंदर्भात मंगळवारी संध्याकाळी एक पत्रकार परिषद झाली. `सनी लिओनीला मराठी भाषा कितपत समजते? तिने मराठी चित्रपटात एका गाण्यात का होईना भूमिका करायचा निर्णय का घेतला?' या प्रश्नाला उत्तर देताना अवधुत गुप्ते यांनी सांगितले,`किशोरवयीन मुलांच्या गमतीजमती, त्यांचा प्रत्येक गोष्टीकडे बघण्याचा आयाम या सर्व गोष्टींवर बॉइज या चित्रपटात हलकेफुलके भाष्य करण्यात आलेले आहे. सध्या कोणत्याही किशोरवयीन मुलाच्या ज्या कोणी ड्रीमगर्ल्स असतील त्यामध्ये सनी लिओनी सर्वात आघाडीवर असणार हे सांगायलाच नको. त्यामुळे सनी लिओनीला या चित्रपटातील एका गाण्यातील भूमिकेसाठी बोलाविण्याची गोष्ट पुढे आली तेव्हा चित्रपट निर्मात्यांनी ती लगेच उचलून धरली. बॉइज चित्रपटाला मीच संगीत दिले असून खास सनी लिओनीसाठी म्हणून मी जे धमाल गाणे तयार केले त्यातील मराठी शब्द तिने उत्तमरित्या समजून घेतले. त्यामुळे तिने प्रत्यक्ष चित्रीकरणाच्या वेळी व्यवस्थित लिपसिंकिंग केले आहे. मराठी चित्रपटांना सध्या मिळत असलेले यश तसेच पुरस्कार या गोष्टींची सनी लिओनीला व्यवस्थित माहिती आहे.'
बॉइज चित्रपटातील सनी लिओनीची पावले ज्या गाण्यावर थिरकणार आहेत, त्या गाण्याचे नृत्यदिग्दर्शन गणेश हेगडे यांनी केलेले आहे. या चित्रपटाचे दिग्दर्शन विशाल देवरुखकर हे करीत अाहेत. बॉइज चित्रपट येत्या ऑगस्टमध्ये सर्वत्र झळकणार असून त्यामध्ये संतोष जुवेकर, शिल्पा तुळसकर, शर्वरी जमेनीस, वैभव मांगले आदी प्रतिथयश कलाकारांनी कामे केली आहेत. घरापासून दूर हॉस्टेलमध्ये राहात असलेल्या युवा पिढीची दुनिया या चित्रपटात प्रेक्षकांना पाहाता येणार आहे.
युवापिढीकेंद्रित चित्रपटांचा प्रवाह
एफयू हा युवांची स्पंदने टिपणारा मराठी चित्रपट प्रदर्शित होत असतानाच युवा पिढीच्या भावभावनांचे दर्शन घडविणारा बॉईज हा चित्रपट येत आहे. यामुळे युवाप्रधान चित्रपटांचा मराठीत सिलसिला सुुरु होण्याचीही शक्यता आहे. ऑगस्ट हा महिना सगळीकडे युथ फेस्टिवल महिना म्हणून प्रचलित असतो. नेमका तोच महिना बॉईजच्या प्रदर्शनासाठी निवडण्यात आला आहे.

संगणक अभियंता कौशिक लेलेच्या यूट्यूब चॅनेलमाध्यमातून देशविदेशातील २०० अमराठी लोक मोफत शिकत आहेत मराठी भाषा! - दिव्य मराठी ५ जून २०१७. - समीर परांजपे

दै. दिव्य मराठीच्या 5 जून 2017च्या अंकात प्रसिद्ध झालेली मी केलेली ही विशेष बातमी.

http://m.epaperdivyamarathi.bhaskar.com/aur…/…/05062017/0/4/

-------

संगणक अभियंता कौशिक लेलेच्या यूट्यूब चॅनेलमाध्यमातून
देशविदेशातील २०० अमराठी लोक मोफत शिकत आहेत मराठी भाषा!

गुजराती भाषा शिकविण्यासाठीही विशेष प्रयत्न

- समीर परांजपे
मुंबई, दि. 5 जून
आयबीएम कंपनीमध्ये सॉफ्टवेअर इंजिनिअर म्हणून कार्यरत असलेल्या व डोंबिवलीत राहाणाऱ्या कौशिक लेले या युवकाने स्वयंसेवी वृत्तीने व कोणतेही शुल्क न आकारता स्वत:चे दोन ब्लॉग व यू ट्यूब चॅनेलच्या माध्यमातून देशविदेशातील अमराठी लोकांना मराठी भाषा शिकवण्यासाठी गेल्या पाच वर्षांपासून जे प्रयत्न केले त्याला आता चांगले फळ आले आहे. त्याच्या यूट्युब चॅनेलच्या माध्यमातून आता दोनशे अमराठी लोक मराठी शिकत असून त्यामध्ये मॅथ्यू चँग नावाचा एक चायनीज-अमेरिकन, जॉन गॉलटन हा लंडनमध्ये पीएचडी करीत असलेला ब्रिटिश विद्यार्थी अशा अनेकांचा समावेश आहे.
झेकोस्लाव्हिया या देशातून मार्टिन हा पुणे विद्यापीठात पीएचडीनंतरचे संशोधन करण्यासाठी सध्या आला आहे. काही महिनेच तो पुण्यात राहणार असला तरी त्याला स्थानिक भाषा शिकून घ्यायची त्याची होती. कौशिकच्या ब्लॉग आणि व्हिडिओच्या माध्यमातून तो थोड्याच महिन्यात चांगले मराठी बोलू लागला आहे आणि अजून प्रगती करायचा प्रयत्न करतो आहे.
कौशिक लेले याने अमराठी व्यक्तींना मराठी शिकवण्यासाठी ऑनलाईन ट्युटोरियल्स तयार केली आहेत; जी त्याच्या पुढील दोन ब्लॉग्सच्या माध्यमातून पूर्णपणे मोफत उपलब्ध आहेत.
http://kaushiklele-learnmarathi.blogspot.in/
http://learn-marathi-from-hindi-kaushiklele.blogspot.in/
या ब्लॉगमध्ये लर्न फ्रॉम इंग्लिश या विभागात १३९ धडे आहेत. तसेच लर्न मराठी फ्रॉम हिंदी या विभागात १०१ धडे आहेत. या ब्लॉग मध्ये देवनागरी लिपी, प्राथमिक व्याकरण (नाम, सर्वनाम, काळ, अव्यय ई. ) पासून सुरुवात करून लहान वाक्यांपर्यंत आणि पुढे पूर्ण संभाषण, रोजच्या भाषेत वापरले जाणारे शॉर्ट फॉर्म्स इथपर्यंत सर्व आहे. थोडक्यात मराठी शिकू इच्छिणाऱ्यांसाठी 'one-stop-shop' असा हा ब्लॉग आहे. कौशिक लेले याने त्याच्या ब्लॉग मधील संभाषणाच्या २०६ साउन्ड क्लिप्स ही YouTube channel वर “Kaushik Lele” नावाच्या चॅनल वर टाकल्या आहेत जेणेकरून विद्यार्थ्याना मराठी उच्चार लवकर आत्मसात करता येतील. ही कौशिक लेलेच्या यूट्यूब चॅनेलची लिंक आहे.
https://www.youtube.com/c/KaushikLele_Learn_Marathi
यासंदर्भात कौशिक लेलेने सांगितले की, माझ्या ट्युटोरियल्स वापरून मराठी शिकत असल्याचे आत्तापर्यंत दोनशे लोकांनी ईमेलवर कळवले आहे. तर यूट्यूब चॅनलचे दोन हजारहून अधिक सबस्क्रायबर्स आहेत.
त्यात महाराष्ट्रात शिक्षण किंवा कामनिमित्त परराज्यातून आलेल्या व्यक्ती, स्पर्धा परीक्षांसाठी मराठीचा अभ्यास करणाऱ्या अमराठी व्यक्ती, भाषांची आवड असणारे परदेशी नागरिक, अनिवासी मराठी आहेत. तसेच मराठी व्यक्तींच्या प्रेमात पडलेले किंवा लग्न केलेले परदेशी नागरिकही आहेत. दोन्ही ब्लॉग आणि यूट्यूब चॅनलना साडेचार लाखांपेक्षा जास्त वेळा लोकांनी भेट दिली आहे. मॅथ्यू चँग नावाचा एक चायनीज-अमेरिकन माणूस माझ्या वेबसाईट्सवरून मराठी शिकला आणि आता खूप चांगले मराठी बोलू शकतो. जॉन गॉलटन हा लंडनमध्ये पीएचडी करीत असलेला ब्रिटिश विद्यार्थीही माझ्याच यूट्यूब चॅनेलवरुन धडे शिकून उत्तम मराठी बोलू लागला आहे. डोंबिवली येथे झालेल्या साहित्य संमेलनात जॉनची हजेरी हा उत्सुकतेचा विषय बनला होता.
इथे मि‌‌ळते मराठी भाषेची सखोल माहिती
मराठी शिकवणाऱ्या इतर वेबसाईट्स / पुस्तकांच्या तुलनेत कौशिक लेलेचे ब्लॉगस्पॉट व यूट्युब चॅनेलची काही वैशिष्ट्ये आहेत. कौशिकने मराठी शिकण्याबद्दल जितकी माहिती दिली आहे तितकी मराठी शिकवणाऱ्या इतर कुठल्याही वेबसाईटमध्ये मि‌ळत नाही आणि कुठेही इतक्या सखोलपणे मराठी भाषेचे व्याकरण शिकवलेले नाही. बहुतेक सर्व वेबसाईट्सवर नेहमीच्या वापरातील १०-२० तर कधी पन्नासेक वाक्यांचं मराठी तयार भाषांतर असतं. आणि मग फळांची, फुलांची, प्राण्यांची नावे अशी यादी असते. पण, अशी १०-२० किंवा अगदी १०० वाक्यं पाठ केली तरी, कोणाला मराठी येणार नाही कारण. १०० वाक्यं पाठ झाल्यावर १०१वं वाक्य त्या व्यक्तीला स्वतः तयार करता येणार नाही. फेसबुकवरच्या "Learn Marathi' नावाच्या ग्रूपवरही कौशिक अतिशय सक्रिय आहे. या ग्रूपवर देशविदेशातले ९०० हून अधिक सभासद आहेत. मराठी शिकणाऱ्यांच्या प्रश्नांना, शंकांना तिथे तो उत्तरे देतो. त्याने एक नवीन Android App बनवले आहे. "Marathi Dictionary For Learners' या नावाने. हे अ‍ॅप गूगल प्ले वर उपलब्ध आहे. गुजराती भाषेचेही ऑनलाइन धडे
मराठीच्या वेबसाईट्‍स पूर्णत्वाला येत असतानाच गुजरातीसाठीही अश्या ट्युटोरिअयल्सची कमतरता असल्याचे जाणवले आणि हे कामही कौशिक लेलेने स्वतःच करायचे ठरवले. त्यानुसार मराठी प्रमाणेच कौशिकने इंग्रजीतून गुजराती शिकण्यासाठी ऑनलाईन ट्युटोरियल्स आणि यूट्यूब व्हिडिओ तयार केले आहेत. त्यांच्या लिंक याप्रमाणे आहेत.
http://learn-gujarati-from-english.blogspot.in/
http://youtube.com/c/LearnGujaratithroughEnglishwithKaushik…

`खलनायक' सयाजी शिंदे बनले कनवाळू `शेतकरी'! - दै. दिव्य मराठी दि. ३० मे २०१७ - समीर परांजपे

दै. दिव्य मराठीच्या दि. ३० मे २०१७च्या अंकात आज प्रसिद्ध झालेली ही विशेष बातमी.
--
`खलनायक' सयाजी शिंदे बनले कनवाळू `शेतकरी'!
`धोंडी' चित्रपटातील भूमिकेने घडविला प्रतिमापालट
- समीर परांजपे
मुंबई, दि. २९ मे - आजपावेतो असंख्य चित्रपटांतून भ्रष्ट राजकारणी, उलट्या काळजाचा खलनायक अशा भूमिका साकारणारे प्रख्यात अभिनेते सयाजी शिंदे यांनी आपलीही चंदेरी पडद्यावरील प्रतिमा बदलायचे ठरविले आहे. ते चक्क कनवाळू शेतकऱ्याची भूमिका धोंडी नावाच्या मराठी चित्रपटात साकारत अाहेत. हा चित्रपट ९ जून रोजी प्रदर्शित होणार अाहे. एका शेतकऱ्याचाच मुलगा असलेल्या सयाजी शिंदे यांना वास्तवात आलेले अनुभव ही भूमिका साकारण्यासाठी खूप उपयोगी पडले आहेत.
सातारा जिल्ह्यातील वेळे-कामटी या गावी जन्म झालेल्या सयाजी शिंदे यांचे वडील शेतकरी होते. सयाजी शिंदे यांनी पदवीधर झाल्यानंतर महाराष्ट्र सरकारच्या जलसंधारण खात्यात वॉचमन म्हणून नोकरीला सुरुवात केली. त्यामुळे शेती व तिला लागणारा पाणीपुरवठा या विषयाचा त्यांचा संबंध कायम होता. अभिनयाच्या क्षेत्रात उतरल्यानंतर या नोकरीशी नाते सुटले पण आपण मुळचे शेतकरी असल्याच्या भावनेशी त्यांची नाळ तशीच कायम राहिली. त्यातूनच पावसाची कायम वक्रदृष्टी असलेल्या सातारा जिल्ह्यातील माण तालुक्यातल्या दिवडी गाव जलसंधारणाच्या कामासाठी सयाजी शिंदे यांनी दत्तक घेतले. या गावपरिसरातील पांढरवाडी येेथे आपल्या आईची बीजतुला करुन गेल्या वर्षी जून महिन्यात सयाजी शिंदे यांनी बीजारोपण करुन वृक्षारोपण अभियानाला प्रारंभ केला. सुमारे ८ हजार झाडे या गाव परिसरात लावण्याचा संकल्प केला होता. मात्र पांढरवाडी सयाजी शिंदे यांनी वृक्षारोपण केलेल्या झाडांची सहा महिन्यातच काही समाजकंटकांनी कत्तल केली. हे सगळे वास्तवातील अनुभवांचे पदर शेतकऱ्याची भूमिका साकारताना सयाजी शिंदे यांच्या मनात रुंजी घालत असावेत.
धोंडी चित्रपटात शेतकऱ्याची भूमिका करताना सयाजी शिंदे यांना ते मुळातले शेतकरी असण्याच्या पार्श्वभूमीचा खूप उपयोग झाला. या चित्रपटात आपल्या वडिलांना आत्महत्येपासून परावृत्त करण्यासाठी दहा वर्षांचा एक मुलगा काय काय करामती करतो, याची वेधक कथा धोंडी या चित्रपटात पहायला मिळणार आहे. निरागस बालमन, नातेसंबंध, बदलती नैसर्गिक परिस्थिती, शेतकऱ्यांच्या समस्या अशा मुद्द्यांवरही हा चित्रपट भाष्य करतो. सॉईल इव्हेंट्स अँड एंटरटेन्मेंटची निर्मिती व बोलपट एंटरटेन्मेंट आणि ओशन ९ हे प्रस्तुतकर्ते असलेल्या धोंडी चित्रपटाचे दिग्दर्शन मोनिष उद्धव पवार यांनी केले आहे. स्वत: मोनिषही शेतकऱ्याचेच पुत्र आहेत.
---
http://epaperdivyamarathi.bhaskar.com/ahmed…/…/30052017/0/9/

मराठीतही अवतरतोय क्रीडापटांचा प्रवाह...समीर परांजपे , दै. दिव्य मराठी २९ मे २०१७

दै. दिव्य मराठीच्या २९ मे २०१७च्या अंकात मी केलेली अजून एक विशेष बातमी प्रसिद्ध झाली आहे.
http://epaperdivyamarathi.bhaskar.com/ahmed…/…/29052017/0/5/
---
मराठीतही अवतरतोय क्रीडापटांचा प्रवाह...
अॅथलेटिक्सवरील चित्रपटाचे दिग्दर्शन करत आहेत अभिनेता मिलिंद शिंदे
मुंबई, दि. २५ मे (समीर परांजपे) - चक दे इंडिया, दंगल यांसारखे खेळांवर बनविलेले हिंदी चित्रपट सुपरहिट ठरल्यानंतर मराठीतही आता तो प्रवाह नव्याने येऊ घातला आहे. अॅथलेटिक्सवर एक मराठी चित्रपट बनविण्यात येत असून प्रख्यात अभिनेता मिलिंद शिंदे हा त्या चित्रपटाचे दिग्दर्शन करीत आहे. या िचत्रपटाचे नाव अद्याप ठरलेले नाही. यानिमित्ताने बऱ्याच कालावधीनंतर मराठीत क्रीडापट बनत आहे.
महाराष्ट्राच्या लाल मातीतील खेळ असलेली कुस्ती ‘तालीम’ या चित्रपटातून गेल्या वर्षी दिसली होती. कबड्डी या खेळावरील सुर-सपाटा हा मंगेश कंठाळे दिग्दर्शित चित्रपट हाही एक महत्वाचा मराठी क्रीडापट आहे.
दंगल चित्रपटाच्या काही दृश्यांचे जिथे चित्रीकरण करण्यात आले होते त्याच पुण्यातील बालेवाडीच्या शिवछत्रपती स्टेडियममध्ये मिलिंद शिंदे यांनी आपल्या मराठी चित्रपटातील अॅथलेटिक्सच्या राष्ट्रीय स्पर्धेच्या दृश्यांचे चित्रीकरण नुकतेच केले. बालेवाडीतील स्टेडियममध्ये यानिमित्ताने पहिल्यांदाच एखाद्या मराठी चित्रपटाचे चित्रीकरण झाले आहे. पुण्यातील बालेवाडीतील शिवछत्रपती स्टेडियममध्ये अनेक चित्रपटांचे चित्रीकरण सध्या होऊ लागले आहे. दंगल या हिंदी चित्रपटातील रेसलिंग सिक्वेन्सचे चित्रीकरण दिल्लीतील तालकटोरा स्टेडियममध्ये करण्यात आले होते. अॅथलिट मिल्खा सिंग यांच्या जीवनावरील भाग मिल्खा भाग हा हिंदी चित्रपट २०१३ साली झळकला होता.
अॅथलेटिक्सवर मिलिंद शिंदे दिग्दर्शित मराठी चित्रपटातील नायक हा शिवछत्रपती पुरस्कारात डावललेला खेळाडू अाहे. तो काही निमित्ताने आपल्या गावी गेल्यानंतर तिथे तो चोऱ्या करणाऱ्या तीन मुलांना अॅथलेटिक्सकडे आकर्षित करुन राष्ट्रीय स्तराचे खेळाडू कसे बनवतो याची धमाल कथा या चित्रपटात अाहे. राधे मोशन पिक्चर्सनं या चित्रपटाची निर्मिती केली आहे. किरण बेरड यांनी चित्रपटाचं लेखन केलं आहे. योगायोगाची गोष्ट म्हणजे एका दूरचित्रवाहिनीवर काही वर्षांपूर्वी लक्ष्मणरेषा नावाची कबड्डी या खेळावरील मराठी मालिका प्रक्षेपित झाली होती. त्यात मिलिंद शिंदे यांनी कबड्डी प्रशिक्षकाची भूमिका केली होती. भारतीय कुस्तीगीर व या खेळातील ऑलिम्पिक पदक विजेते खाशाबा जाधव यांच्या जीवनावरही मराठी चित्रपट बनविण्याचे प्रयत्न सुरु होते.
मिलिंद शिंदे यांनी सांगितले की, `अॅथलेटिक्सच्या राष्ट्रीय स्पर्धेचं चित्रीकरण करण्यासाठी सिंथेटिक ट्रॅक हवा होता. महाराष्ट्रीत नाशिक, रत्नागिरी आणि पुणे याच ठिकाणी ही सुविधा आहे. नाशिक, रत्नागिरी इथं जाऊन चित्रीकरण करणं शक्य नव्हतं. त्याशिवाय बालेवाडी स्टेडियममध्ये असलेली भव्यता चित्रीकरणासाठी महत्त्वाची होती. या स्टेडियममध्ये चित्रीकरणाचा अनुभव फार कमाल होता,' 
--
खेळ व खेळाडूंचा हिंदी व मराठी चित्रपटांतील सहभाग
विक्रमवीर फलंदाज सचिन तेंडुलकर याच्या जीवनावरील `सचिन : ए बिलियन ड्रीम्स' हा चित्रपट सध्या तुफानी चर्चेत आहे. याआधी भारतीय क्रिकेट संघाचा सर्वात यशस्वी कर्णधार महेंद्रसिंह धोनी याच्यावरील ‘एम. एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी' हा हिंदी चित्रपट पडद्यावर झळकला होता. दारासिंग रंधावा या मुळच्या भारतीय पहिलवानाने अनेक पंजाबी, हिंदी चित्रपटांत तसेच मालिकांत कामेही केली. मराठी मातीतल्या मल्लखांब व कबड्डी या खेळांवरील चित्रपट तयार करुन ते प्रदर्शित करण्याची योजना असल्याचे ‘चिल्ड्रन फिल्म सोसायटी ऑफ इंडिया’ने (सीएफएसआय) ठरविले होते. विविध खेळांवर आधारित सात चित्रपट सीएफएसआयतर्फे एकावेळी तयार करण्याचे काम सुरु असून ते लवकरच बालप्रेक्षकांना पाहाता येतील. चक दे इंडिया हा हिंदी चित्रपट हॉकीला व दंगल हा चित्रपट रेसलिंगला केंद्रस्थानी ठेवून बनविण्यात आला होता. इक्बाल, मेरी कोम, ऑल राऊंडर, बॉक्सर, जो जिता वही सिकंदर, लगान, धन धना धन गोल, स्टम्प्ड या हिंदी या चित्रपटांना क्रीडा पार्श्वभूमी आहे. बेंड इट लाइक बेकहॅम या इंग्रजी चित्रपटात भारतीय कुटुंबातील फुटबॉलवेड्या तरुणीची कहाणी होती. लिटिल मास्टर सुनील गावस्कर यांनी ‘सावली प्रेमाची’ या मराठी आणि ‘मालामाल’ या हिंदी चित्रपटात त्याने भूमिका साकारल्या होत्या. त्याशिवाय क्रिकेटपटू सलीम दुर्रानी, सैयद किरमानी, विनोद कांबळी व अजय जडेजा यांनीही चित्रपटात काम केले आहे. त्याशिवाय धडाकेबाज क्रिकेटपटू संदीप पाटील यांनी कभी अजनबी थे या हिंदी चित्रपटात काम केले होते. संदीप पाटील यांचा मुलगा चिराग याने वजनदार या मराठी चित्रपटात भूमिका साकारुन हा वारसा कायम राखला.

वाचकांनी शेरेबाजीने खराब केलेल्या पुस्तकांचे मुंबईत आगळे प्रदर्शन ३० मे पासून - दै. दिव्य मराठी २९ मे २०१७ - समीर परांजपे

---------

दै. दिव्य मराठीच्या दि. 29 मे 2017च्या अंकात प्रसिद्ध झालेली ही मी केलेली विशेष बातमी

-------

वाचकांनी शेरेबाजीने खराब केलेल्या पुस्तकांचे मुंबईत आगळे प्रदर्शन ३० मे पासून

विलेपार्लेच्या श्री. वा. फाटक ग्रंथसंग्रहालयाचा वाचकजागृतीसाठी अनोखा उपक्रम

- समीर परांजपे

मुंबई, दि. 29 मे - `हे उरलंसुरलं फारस चविष्ट, रुचकर नाही किंबहुना बेचवच आहे.' अशी बेधडक शेरेबाजी एका अनामिक वाचकाने केली आहे पु. ल. देशपांडे यांच्या उरलंसुरलं या पुस्तकाच्या पहिल्याच पानावर...वाचकांनी अशा प्रकारच्या ताळतंत्र सोडून केलेल्या तसेच प्रसंगी तालेवारही शेरेबाजी केलेल्या पुस्तकांचे एक आगळे प्रदर्शन मुंबईतील विलेपार्ले येथील लोकमान्य सेवा संघाच्या श्री. वा. फाटक ग्रंथसंग्रहालयात उद्या म्हणजे ३० मेपासून पुढे आठवडाभर आयोजिण्यात येत आहे. वाचकांनी शेरेबाजी केलेल्या मराठी पुस्तकांचे हे अशा प्रकारचे राज्यातील पहिलेच प्रदर्शन आहे. शेरेबाजी करुन पुस्तके खराब करु नका असा संदेश या प्रदर्शनातून वाचकांना देण्यात येणार आहे.
यासंदर्भात श्री. वा. फाटक ग्रंथसंग्रहालयाच्या ग्रंथपाल मंजिरी वैद्य यांनी सांगितले की, पुस्तकावर वाचकांनी शेरेबाजी करणे हे मुळात चुकच आहे. त्यामुळे पुस्तकाचे जे मुळ सौंदर्य असते ते नष्ट होते. आमच्या ग्रंथालयात वाचकांनी शेरेबाजी करुन खराब केलेल्या पुस्तकांतून ५० हून अधिक पुस्तकांचे प्रदर्शन आम्ही मुद्दामहून आयोजित करीत आहोत.शेरेबाजीमुळे पुस्तकांची गेलेली रया बघून वाचकांना काही बोध होईल व असे प्रकार भविष्यात थांबतील हा आशावाद मनात धरुनच आम्ही या आगळ्यावेगळ्या पुस्तकांचे प्रदर्शन श्री. वा. फाटक ग्रंथसंग्रहालयात आयोजित केले आहे.
या पुस्तकांमध्ये अनामिक वाचकांनी नमुनेदार शेरेबाजी केली आहे. ती काही वेळेस सकारात्मक आहे तर बहुतांशी नकारात्मकच आहे. सफर बहुरंगी रसिकतेची या गंगाधर गाडगीळ यांच्या पुस्तकावर एका वाचकाने असा शेरा लिहिला आहे `गं. गा. यांची लेखनशैली खूपच निरस, कंटाळवाणी आहे. वाचताना रमून जाणे होत नाही.' फाऊंटन हेड या कादंबरीचा शिखर या नावाने अनुवाद करणाऱ्या मोहनतारा पाटील यांच्या लेखनशैलीबद्दल लिहिताना एका वाचकाने तिरकसपणे पुस्तकावर लिहून ठेवले आहे `भाषांतर करणे या फंदात पाटीलबाईंनी न पडलेले बरे.' राजा राजवाडे यांच्या `हास रे घुम्या' या पुस्तकाच्या एका पानावर वाचकाचा शेरा असा आहे `हे पुस्तक वाचून जो हसेल त्याचा जाहीर सत्कार करावा.' वि. स. खांडेकर रजत-स्मृति पुष्पांतर्गत डॉ. सुनीलकुमार लवटे यांनी संपादन करुन प्रसिद्ध केलेल्या `अजून येतो वास फुलांना' या वि. स. खांडेकरांच्या पुस्तकावर वाचकशेरा असा आहे की, `अजून येतो सुरेख वास फुलांना. हा वास घ्यायलाच हवा.' पुणं एक साठवणं या श्याम भुर्के लिखित पुस्तकाच्या पानावरील एक वाचकशेरा आहे तो म्हणजे 'ही साठवण फारशी आनंददायक नाही. बरेचसे लेखन अतिरंजित अवास्तव आहे. श्री. भुर्के उगाचच भुरके मारीत आहेत!' प्रा. माधव का. देशपांडे लिखित `सन्त आणि सायन्स' या पुस्तकावर एका वाचकाने लिहून ठेवले आहे ` सणसणीत व सडेतोड भाषेत लिहिलेले हे सुंदर पुस्तक. ज्याला झेपेल त्यानेच वाचावे. हृदयविकार असणारांनी वाचू नये.'
वाचकांनी पानोपानी केलेल्या शेरेबाजीतून दृष्टिकोन (लेखक - भारतकुमार राऊत), सर्व प्रश्न अनिवार्य - रमेश इंगळे उत्रादकर, कपटी कंदार आणि कताचा मनोरा - नारायण धारप, अमेरिकेतील धावपळ -डॉ. अनंत लाभसेटवार, फाळणीचे दिवस - गो.मा. कुलकर्णी, गाठ पडली ठका ठका - शांताबाई शेळके अशी अनेक पुस्तकेही सुटलेली नाहीत. ती सारी या प्रदर्शनात पाहायला मिळणार आहेत.

मारुती चितमपल्लींना पाहावी लागली आपल्या पुस्तकावरील शेरेबाजी
प्रख्यात पक्षीतज्ज्ञ व लेखक मारुती चितमपल्ली गेल्या पाच मार्च रोजी विलेपार्ले येथे एका पुस्तक प्रकाशन समारंभासाठी हवे होते. त्यांना त्यांच्या आता दुर्मिळ असलेल्या रानवाटा या पुस्तकाची श्री. वा. फाटक ग्रंथसंग्रहालयातील प्रत काही संदर्भासाठी हवी होती. या प्रतीवर वाचकांनी खूप उलटसुलट शेरेबाजी केली होती. शेवटी जिथे शेरेबाजी केली आहे त्या ठिकाणी पांढरे कागद चिटकवून हे पुस्तक मारुती चितमपल्ली यांना देण्यात आले. तरीही काही ठिकाणची शेरेबाजी लपविणे शक्य नव्हते. ते पुस्तक बघून चितमपल्ली यांना काय बरे वाटले असेल असा विचार त्यावेळी संबंधितांच्या मनात येऊन गेला होता.
---
http://m.epaperdivyamarathi.bhaskar.com/aur…/…/29052017/0/3/

मराठीसह इतर भाषिक काही पुस्तके मोफत वाचण्याची संधी! - संमीर परांजपे, १८ मे २०१७ दै. दिव्य मराठी

मराठीसह इतर भाषिक काही पुस्तके मोफत वाचण्याची संधी!
#नॅशनल डिजिटल लायब्ररी ऑफ इंडियासाठी आयआयटी खरगपूरने केले खास अॅप
#५ हजार मराठी पुस्तके पीडीएफ स्वरुपात उपलब्ध; वर्षभरात मराठी पुस्तकांची संख्या २ लाखांपर्यंत नेणार, #केंद्र सरकारच्या मनुष्यबळ विकास खात्याचा उपक्रम
मुंबई, दि. 18 मे
- समीर परांजपे
प्रायमरी ते पीजी या शैक्षणिक स्तरातील विद्यार्थी, वाचक यांच्यासाठी आता अगदी मोफत उपलब्ध आहेत भारतीय भाषांसह विविध भाषांतील सुमारे ६७ लाख पुस्तके, नियतकालिके, थिसिस व लेख व तेही फक्त एका क्लिकवर. ही किमया साधली आहे पश्चिम बंगालमधील आयआयटी खरगपूरने केंद्रीय मनुष्यबळ विकास मंत्रालयाचा प्रकल्प असलेल्या नॅशनल डिजिटल लायब्ररी ऑफ इंडिया (एनडीएलआय) या महाप्रकल्पासाठी नुकत्याच विकसित केलेल्या खास अॅपमुळे. हा अॅप स्मार्टफोनमध्ये डाऊनलोड करुन घेतल्यानंतर वाचकांना अन्य भाषांतील पुस्तकांबरोबरच ५ हजारांहून अधिक मराठी पुस्तके डिजिटल रुपात वाचनासाठी उपलब्ध झाली आहेत.
एनडीएलआयच्या वेबसाइटवर मराठी बुक्स असे सर्च ऑप्शन दिल्यानंतर सध्या ५ हजारांहून अधिक मराठी पुस्तके वाचकांना पीडीएफ स्वरुपात उपलब्ध होतात. या मराठी पुस्तकांची संख्या येत्या वर्षभरात दोन लाखांपर्यंत जाईल. त्यात विषयांच्या विविधतेनूसार आपल्याला डिजिटल स्वरुपात ती पुस्तके वाचता येतात. इतिहास व भूगोल असा विषयाच्या पुस्तकांवर क्लिक केले असता शंकर वामन दांडेकरांनी संपादित केलेली ज्ञानेश्वरी, वि. ल. भावे यांनी लिहिलेल्या मराठी दप्तर या पुस्तकाचे काही खंड इथपासून विज्ञानावरील अनेक विषयांची मराठी पुस्तके इथे उपलब्ध आहेत.
नॅशनल डिजिटल लायब्ररी आॅफ इंडिया या प्रकल्पामध्ये देशातील सुमारे १०० विविध संस्थांचा समावेश आहे. त्यामध्ये देशातील विविध राज्यांतील अग्रगण्य शासकीय ग्रंथालये तसेच शैक्षणिक संस्थांचा सहभाग आहे. देशभरातील कोणत्याही विद्याशाखेच्या विद्यार्थ्यांना त्यांना अभ्यासासाठी आवश्यक असलेली पुस्तके डिजिटल स्वरुपात मोफत उपलब्ध करुन देण्यासाठीही (एनडीएलआय) प्रकल्पाचा घाट घालण्यात आला. अँड्राॅइडची सुविधा असलेल्या मोबाइलधारकांनाच हा अॅप डाऊनलोड करुन घेता येईल. पुढे इतर प्रकारच्या स्मार्टफोनसाठी ही सुविधा विकसित करण्यात येईल. एनडीएलआयचे अॅप डाऊनलोड करण्यासाठी वाचकानेhttps://ndl.iitkgp.ac.in वा या साइटवर जाऊन स्वत:ची नोंदणी करणे आवश्यक आहे. ही नोंदणी झाल्यानंतर वाचकाला त्याच्या आवडीचे पुस्तक विषय, लेखकाचे नाव, भाषा या क्रमानूसार शोधता येईल. ते केवळ मोफत वाचता येईलच असे नव्हे तर ते पुस्तक डाऊनलोडही करुन घेता येईल. इतकेच नव्हे तर हे अॅप डाऊनलोड केल्यानंतर एनडीएलआयच्या वेबसाइटवर विविध विषयांवरची ऑडिओ व व्हिडिओ स्वरुपातील लेक्चर्सही ऐकता येण्याची सोय उपलब्ध आहे.
मराठी भाषेतही अॅप कार्यान्वित करणार
नॅशनल डिजिटल लायब्ररी ऑफ इंडियाच्या साइटवर ऑडिओ बुक्स करण्याकडेही या वेबसाइटची वाटचाल सुरु आहे. आयआयटी खरगपूरने विकसित केलेले हे अॅप सध्या इंग्लिश, हिंदी व बंगाली भाषेत असून ते काही महिन्यांतच मराठी व अन्य भाषांतही कार्यान्वित होणार आहे.